Όνειρα Γλυκά! Ο ύπνος και η συμβολή του στην Ασφάλεια Πτήσεων.

Γράφει ο Ανθσγός (Ι) Γεώργιος Λεγάκης

Ο ανθρώπινος παράγοντας έχει σαφώς τον κεντρικό ρόλο στις αεροπορικές επιχειρήσεις, τόσο στην ειρήνη όσο και στον πόλεμο. Η κόπωση, η έλλειψη ύπνου και οι κιρκάδιες απορρυθμίσεις μπορούν να μειώσουν την απόδοση και ετοιμότητα του ιπτάμενου προσωπικού επηρεάζοντας αρνητικά την Ασφάλεια των Πτήσεων. Υπάρχουν ανθρώπινες φυσιολογικές απαιτήσεις ώστε να διεξαχθεί ο ύπνος, με προβλέψιμα αποτελέσματα στην απόδοση και επαγρύπνηση με την απώλεια ύπνου στον άνθρωπο, όπως επίσης και με σχέδια για την αποκατάστασή του εφόσον αυτός χαθεί. Το κιρκάδιο ρολόι αποτελεί ισχυρό διαμορφωτή της ανθρώπινης απόδοσης και επαγρύπνησης και αυτό μπορεί να απορρυθμιστεί, πράγμα που δεν θέλουμε, κατά τη διάρκεια αεροπορικών επιχειρήσεων, νυχτερινών πτήσεων, σε υπερπόντια δρομολόγια ή όταν μεταπίπτουμε από ημερήσια σε νυχτερινή πτήση. Είναι λοιπόν σημαντικό, η ανθρώπινες απαιτήσεις για ύπνο να πληρούνται έτσι ώστε το κιρκάδιο ρολόι του οργανισμού να λειτουργεί σωστά, πράγμα το οποίο θα επηρεάσει ευεργετικά την απόδοση και την παραγωγικότητα του Ιπταμένου. Η κόπωση που προκαλείται από τις απαιτήσεις των κάθε είδους αποστολών μπορεί άνετα να υποβαθμίσει την ανθρώπινη ικανότητα και να μειώσει την ασφάλεια.

Τί είναι κόπωση;

Είναι δύσκολο να δώσουμε ένα πλήρη ορισμό της κόπωσης διότι είναι μία κατάσταση πολυπαραγοντική. Ο Dr William Dement παραδέχθηκε ότι είχε πρόβλημα να ορίσει ακριβώς την κόπωση παρά το γεγονός ότι ερευνούσε το θέμα για πάνω από 50 χρόνια. Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι φυσική ή φυσιολογική κόπωση, μπορεί να περιγραφεί ως η προσωρινή απώλεια της ικανότητας κάποιου να ανταποκριθεί σωστά λόγω της επαναλαμβανόμενης ή συνεχούς κίνησης των μυών όπως συμβαίνει κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης. Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται από έντονο αίσθημα κούρασης το οποίο σχετίζεται με πολλές ώρες εργασίας, συνεχιζόμενες περιόδους χωρίς ύπνο και με την απαίτηση εργασίας σε ώρες που είναι εκτός συγχρονισμού με το βιολογικό ή κιρκάδιο ρολόι. Κατά συνέπεια, ο καθένας μπορεί να αισθανθεί φυσιολογική κόπωση ως αποτέλεσμα έντονης φυσικής εργασίας. Υπάρχουν όμως και κάποιοι άλλοι λόγοι, οι οποίοι μπορούν να συνδράμουν ώστε να επέλθει πολύ γρηγορότερα η κόπωση στον ανθρώπινο παράγοντα.

Αυτές είναι:

  • Η έλλειψη ύπνου.
  • Αποσυγχρονισμός του κιρκάδιου ρολογιού.
  • Το θορυβώδες και ζεστό περιβάλλον ζωής (θερμικό Stress).
  • Η ανεπαρκής σίτιση και κατανάλωση νερού.
  • Η φτωχή φυσική κατάσταση.
  • Οι αιφνίδιες αλλαγές στα προγράμματα εργασίας και ξεκούρασης.

Από όλες αυτές τις αιτίες που οδηγούν στην κόπωση, θα ασχοληθούμε με τον ύπνο, τις συνέπειες στέρησής του, πως επηρεάζεται η Ασφάλεια Πτήσεων και τι μέτρα μπορούμε να πάρουμε για να την αντιμετωπίσουμε.

Ο μηχανισμός του ύπνου.
Ο ύπνος είναι μία ζωτικής σημασίας φυσιολογική λειτουργία για όλους τους ζωντανούς οργανισμούς. Όπως το φαγητό και το νερό, έτσι και ο ύπνος είναι απαραίτητος για την επιβίωση. Η υπνηλία δημιουργείται στον άνθρωπο όταν για πολλές ώρες έχει να κοιμηθεί. Όπως η πείνα και η δίψα, έτσι και η υπνηλία δίνει σήμα στον εγκέφαλο ότι απαιτείται ύπνος. Σε περίπτωση έστω και μερικής απώλειας ύπνου, ο άνθρωπος εμφανίζει μειωμένη απόδοση και επαγρύπνηση την επόμενη μέρα. Για παράδειγμα, αν ο φυσιολογικός ύπνος για ένα ενήλικα είναι οκτώ ώρες και αυτός κοιμηθεί μόνο έξι, τότε έχει απώλεια δύο ωρών. Αυτές οι δύο ώρες δημιουργούν κάτι σαν «χρέος ύπνου» στον οργανισμό του. Αν αυτό συνεχιστεί για τέσσερις ημέρες, τότε αυτομάτως δημιουργείτε ένα χρέος οκτώ ωρών. Το αποτέλεσμα είναι η υποβάθμιση της απόδοσής του σε πολλές δραστηριότητες της καθημερινής του ζωής. Σε σχετικό πείραμα που διεξήχθη, παρατηρήθηκε πως αυτή η μείωση της απόδοσης περιλαμβάνει υποβάθμιση της κρίσης και έγκαιρης συνειδητοποίησης μιας κατάστασης, ανεπάρκεια στη λήψη αποφάσεων, προβλήματα στην μνήμη, επιβραδυμένος χρόνος αντίδρασης, έλλειψη συγκέντρωσης και συνήθως κακή διάθεση. Άλλες παρενέργειες είναι η μειωμένη απόδοση στην εργασία, ο ελλιπής συντονισμός πληρώματος, μειωμένο κίνητρο και μικρή επαγρύπνηση. Όσον αφορά τη φυσιολογία του ύπνου, αυτός χωρίζεται σε δύο κατηγορίες: στον REM (Rapid Eye Movement) και στον non REM. Ο non REM αποτελείται από τέσσερα στάδια και είναι ο ύπνος που ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν εμφανίζει όνειρα. Ο ύπνος ξεκινά με την non REM κατηγορία. Σε REM κατάσταση ο εγκέφαλος δεν μπαίνει παρά μόνο ενενήντα λεπτά μετά την έναρξη του ύπνου. Μετά από την πρώτη αυτή περίοδο οι REM και non REM καταστάσεις εναλλάσσονται συνήθως σε ενενηντάλεπτους κύκλους.

Χωρίς τίτλο

Στο παραπάνω διάγραμμα διακρίνονται χαρακτηριστικά όλες αυτές οι φάσεις και η εξέλιξη του καθημερινού μας ύπνου. Όσον αφορά τώρα τα στάδια εξέλιξης του ύπνου έχουμε αναλυτικά:

Στο α’ στάδιο, ο πρώτος κύκλος του ύπνου εμμένει για ένα με επτά λεπτά στην έναρξή του. Αυτό το στάδιο λοιπόν εμφανίζεται ως το μεταβατικό μεταξύ εγρήγορσης και του ύπνου. Έχει το πιο χαμηλό όριο διέγερσης, σύμφωνα με το οποίο ακόμα και χαμηλής έντασης ήχοι μπορούν να ξυπνήσουν τον άνθρωπο. Όσο εξελίσσεται το α’ στάδιο εμφανίζεται αναστατωμένος ύπνος και τα εγκεφαλικά κύματα γίνονται μικρότερα και πιο αργά. Αυτό το στάδιο αποτελεί το 2-3% του ύπνο.

Στο β’ στάδιο απαιτείται ένα εντονότερο ερέθισμα για να παραχθεί η διέγερση. Αυτό είναι ένα βαθύτερο, ενδιάμεσο στάδιο που περιλαμβάνει περίπου το 50% του ύπνου ενός ενηλίκου. Επίσης, η πίεση αίματος, ο μεταβολισμός και η καρδιακή δραστηριότητα μειώνονται. Τα εγκεφαλικά κύματα είναι μεγαλύτερα, με περιστασιακές εκρήξεις δραστηριότητας. Ένας άνθρωπος σε αυτή τη φάση δεν θα δει τίποτα ακόμα κι αν ανοίξει τα μάτια του.

Στο γ’ στάδιο ξεκινά ο βαθύς ύπνος που χαρακτηρίζεται από τα αργά εγκεφαλικά κύματα των οποίων το μέγεθος είναι περίπου πέντε φορές μεγαλύτερο από τα κύματα του β’ σταδίου. Ο άνθρωπος είναι πολύ δύσκολο να ξυπνήσει κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου.

Περίπου 3-8% του ύπνου αποτελεί αυτό το στάδιο.

Στο δ’ στάδιο έχουμε την εμφάνιση του βαθύτερου ύπνου. Και αυτό το στάδιο χαρακτηρίζεται από μεγάλα εγκεφαλικά κύματα. Εάν ένα πρόσωπο υπνοβατεί, αυτό θα συμβεί σε αυτήν την φάση. Το 10-15% του ύπνου περιλαμβάνει το τελευταίο στάδιο.

Ο REM ύπνος αποτελεί περίπου το 20-25% του ύπνου μας. Εμφανίζεται στο τελευταίο τρίτο των κύκλων του ανθρώπινου ύπνου και συνδέεται άμεσα με τον κιρκάδιο ρυθμό της θερμοκρασίας του σώματος. Εμφανίζονται μέσα του περίπου τέσσερα έως έξι ιδιαίτερα επεισόδια.

Το κιρκάδιο ρολόι ή κιρκάδιος ρυθμός.

Εκτός από τον ύπνο, ένας άλλος φυσιολογικός καθοριστικός παράγοντας που επηρεάζει την απόδοση και επαγρύπνησή μας κατά τη φάση που ξυπνάμε, είναι το εσωτερικό κιρκάδιο ρολόι. Οι κιρκάδιοι (circa=around, dies=day) ρυθμοί περιλαμβάνουν έναν εικοσιτετράωρο κύκλο με κορυφές και κοίλες που εμφανίζονται σε κανονικές βάσεις. Αυτές οι βάσεις ελέγχονται από έναν κιρκάδιο βηματοδότη που ενεργεί σαν παρατηρητής για ένα ευρύ φάσμα ανθρώπινων λειτουργιών. Ένας από τους πιο προφανείς κιρκάδιους κύκλους είναι η εικοσιτετράωρη κατάσταση μεταξύ της φάσης που είμαστε ξύπνιοι και που κοιμόμαστε. Ο κάθε τέτοιος κύκλος προγραμματίζεται για μια μόνο ημέρα, και επηρεάζεται από το φως του ήλιου αλλά και από τα ημερήσια προγράμματα του κάθε ανθρώπου. Αν λοιπόν αλλάξουμε χρονική ζώνη, τότε αυτόματα μεταβάλλεται και το κιρκάδιο ρολόι. Για να ρυθμιστεί όμως απαιτείται επιπλέον χρόνος. Κατά τη διάρκεια αυτή, συμπτώματα όπως η απώλεια ύπνου μπορεί να υπάρξουν. Απότομη μεταβολή στον κιρκάδιο ρυθμό, οδηγεί στην εμφάνιση μεγάλης κόπωσης στον άνθρωπο. Όμως οι κιρκάδιοι ρυθμοί δεν μπορούν να εμφανίσουν τεράστια απόκλιση και αυτό φαίνεται από το επόμενο παράδειγμα, που αν ένας άνθρωπος δουλεύει πολλά χρόνια σε νυχτερινή βάρδια, πάλι έχει την τάση να κοιμάται την νύχτα. Άλλοι παρόμοιοι κιρκάδιοι ρυθμοί εμφανίζονται στη θερμοκρασία του σώματος, στην πέψη και στην απελευθέρωση ορμονών. Σημαντικό είναι να αναφέρουμε όμως πως κιρκάδιοι ρυθμοί παρατηρούνται σε όλα τα ζώα και τη φύση. Αυτό συμβαίνει ώστε να υπάρχει συγχρονισμός με την περιστροφική κίνηση της γης.

Χωρίς τίτλο1

Στο παραπάνω σχήμα, φαίνεται το κιρκάδιο ρολόι του ανθρώπου. Παρατηρούμε πως ο άνθρωπος είναι προγραμματισμένος να ενεργεί την ημέρα και να κοιμάται τη νύχτα. Βάσει του ρολογιού, η καταλληλότερη περίοδος για ύπνο είναι από τις 23:00 μέχρι τις 7:00 αφού αυτές τις ώρες το ανθρώπινο σώμα έχει το χαμηλότερο επίπεδο λειτουργίας, δηλαδή μειωμένη επαγρύπνηση, απόδοση, υποκειμενική διάθεση και χαμηλή θερμοκρασία σώματος. Τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας το επίπεδο λειτουργίας μας είναι αρκετά υψηλό, εκτός από ένα διάστημα μεταξύ 15:00 και 17:00 που εμφανίζεται μερική υπνηλία στον άνθρωπο.

«Χρέος» ύπνου.

Το ανθρώπινο σώμα απαιτεί ένα συγκεκριμένο ποσό ύπνου κάθε νύχτα ώστε την επόμενη μέρα να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Το μέσο ποσό ύπνου που απαιτείται για τους ανθρώπους είναι οκτώ ώρες. Όταν μειώνουμε τον αριθμό των ωρών που κοιμόμαστε τη νύχτα σιγά σιγά αρχίζει να συσσωρεύεται αυτό που καλείται «χρέος» ύπνου. Το χρέος ύπνου ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ των ωρών του ύπνου που ένα πρόσωπο χρειάζεται από τις ώρες του ύπνου που πραγματικά παίρνει. Για παράδειγμα, εάν ένα πρόσωπο χρειάζεται οκτώ ώρες ύπνο κάθε νύχτα αλλά παίρνει μόνο έξι ώρες από αυτόν, τότε έχουμε ένα χρέος ύπνου δύο ωρών. Αυτές οι χαμένες ώρες είναι ανάγκη να αναπληρωθούν. Όταν έχουμε κάποιο χρέος ύπνου, η τάση υπνηλίας μας την επόμενη μέρα  αυξάνεται σημαντικά. Όσο μεγαλύτερο το χρέος, τόσο ισχυρότερη είναι αυτή η τάση. Το χρέος ύπνου δεν μπορεί να σβηστεί από μόνο
του. Ο ύπνος είναι ο μόνος που μπορεί να το σβήσει. Και αυτό σίγουρα δεν μπορεί να συμβεί μέσα σε μία νύχτα. Απαιτούνται δύο ή τρεις νύχτες με περισσότερες ώρες ύπνο ώστε το σώμα μας να επανέλθει στα φυσιολογικά του
επίπεδα.

Οι ανθρώπινες απαιτήσεις για ύπνο.

Κατά μέσο όρο, οι περισσότεροι άνθρωποι χρειάζονται περίπου οκτώ ώρες ύπνο ανά νύχτα αν και με εφτά ώρες οι βασικές απαιτήσεις πάλι καλύπτονται. Βέβαια πολύ λίγοι μπορεί να καλύπτονται και με έξι ώρες ενώ άλλοι πάλι να χρειάζονται εννιά με δέκα ώρες. Συνήθως όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος χρειάζεται όλο και λιγότερες ώρες ύπνου. Για παράδειγμα, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας εμφανίζουν πολύ καλύτερα επίπεδα απόδοσης με λιγότερες ώρες ύπνου σε μια συγκεκριμένη εργασία από ότι άτομα νεαρότερης ηλικίας που έχουν κοιμηθεί τις ίδιες ώρες με τους πρώτους. Γενικά τώρα, όταν η διάρκεια του ύπνου μεγαλώνει, υπάρχει και σημαντική αύξηση στην επαγρύπνηση για όλη την ημέρα.

Χωρίς τίτλο2

Αποτελέσματα της έλλειψης ύπνου.

Η έλλειψη ύπνου είναι συνηθισμένη σχεδόν σε όλο τον κόσμο και μπορεί να είναι είτε οξεία είτε συσσωρευτική. Στην κατάσταση της οξείας απώλειας ύπνου, αυτή μπορεί να εμφανιστεί είτε ολικά είτε μερικά. Η ολική απώλεια ύπνου αποτελεί ουσιαστικά μια εντελώς χαμένη ευκαιρία ύπνου και μια συνεχή αγρυπνία για περίπου είκοσι τέσσερις ώρες ή και περισσότερο. Η μερική απώλεια ύπνου εμφανίζεται όταν λαμβάνεται μεν ύπνος μέσα στο εικοσιτετράωρο αλλά το ποσό αυτό δεν είναι αρκετό ώστε να καλυφθεί η καθημερινή απαίτηση. Η έλλειψη ύπνου μπορεί να συσσωρευτεί και να δημιουργηθεί αυτό που αποκαλέσαμε παραπάνω «χρέος ύπνου». Η απώλεια ύπνου, είτε ολική είτε μερική είτε οξεία είτε συσσωρευτική, προκαλεί σημαντικά μειωμένη απόδοση, επαγρύπνηση και κακή ψυχολογική κατάσταση. Η δυσκολία του να ξυπνήσει ο άνθρωπος το πρωί γίνεται ακόμα μεγαλύτερη και μέτρια ή ισχυρή υπνηλία τον βασανίζει όλη την ημέρα. Από την άλλη μεριά, οι οικονομικές απώλειες που προκαλούνται από την έλλειψη ύπνου λόγω της μειωμένης απόδοσης των εργαζομένων, είναι χωρίς υπερβολές σχεδόν καταστρεπτικές για την ανθρώπινη κοινωνία. Το Εθνικό Ίδρυμα για την Οικονομικά Ενεργή Ζωή, ένας σουηδικός οργανισμός, υπολόγισε πως οι εργαζόμενοι που δεν κοιμούνται σωστά κοστίζουν τριακόσια πενήντα δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως λόγω της μειωμένης παραγωγικότητας αλλά και εξαιτίας πρόκλησης κάθε είδους ατυχημάτων. Σε αριθμούς, μια έρευνα που διεξήχθη σε δείγμα 1001 ατόμων μας έδειξε πως το 75% από αυτούς δήλωσε μια συγκεκριμένη μέρα υπνηλία κατά την εργασία του, με το 32% από αυτούς να έχουν ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα. Το 82% από αυτούς, αποδείχτηκε πως εκείνη την ημέρα η υπνηλία επηρέασε αρνητικά την παραγωγικότητά τους. Οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι αρκετές φορές δεν θυμούνταν ότι είχαν κάνει συγκεκριμένες εργασίες με τους προβλεπόμενους τρόπους, εξαιτίας της μειωμένης συγκέντρωσης. Μέγιστο κίνδυνο αποτελούν οι νυσταγμένοι οδηγοί, οι οποίοι προκαλούν άθελά τους ατυχήματα και θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.

Συμπληρώνοντας τις ελλείψεις.

Οι παράγοντες που έχει να εξετάσει κανείς όταν καθορίζει τις απαιτήσεις για την αποκατάσταση της απώλειας ύπνου είναι δύο. Κατ’ αρχάς, πότε το ποσό του ύπνου επιστρέφει στα φυσιολογικά επίπεδα. Δεύτερον, πότε η απόδοση που έχει ο άνθρωπος όταν ξυπνά, καθώς και τα επίπεδα επαγρύπνησης, επιστρέφουν στα φυσιολογικά τους επίπεδα. Μετά από την απώλεια ύπνου, η αποκατάσταση δεν μπορεί να γίνει συμπληρώνοντας απλά τη μία χαμένη ώρα με μια άλλη ώρα ύπνου. Αντίθετα, ολοκληρώνεται μέσω της αύξησης του βαθιού ύπνου από την πρώτη νύχτα που ο άνθρωπος αρχίζει πάλι να κοιμάται κανονικά, αν και αυτό μπορεί να εξαρτηθεί από τη διάρκεια της συνεχόμενης αγρυπνίας. Συνήθως δύο νύχτες ύπνου αποκατάστασης απαιτούνται για να επιστρέψει το ποσό του ύπνου στα φυσιολογικά του επίπεδα και έτσι να επιστρέψουν τα επίπεδα απόδοσης και επαγρύπνησης στα μέγιστα δυνατά. Όλα αυτά εξαρτώνται πρωτίστως από το μέγεθος της αγρυπνίας που είχε υποστεί ο άνθρωπος.

Πώς η έλλειψη ύπνου επηρεάζει την Ασφάλεια Πτήσεων.

Στις αεροπορικές επιχειρήσεις, ακόμα και δύο ώρες απώλειας ύπνου δημιουργούν στον Ιπτάμενο κόπωση επηρεάζοντάς τον σε πολλά επίπεδα, κυρίως εξασθενώντας την απόδοσή του και μειώνοντας το επίπεδο επαγρύπνησης. Το βασικότερο είναι ότι έχει επιπτώσεις στην προσοχή του Ιπταμένου στον έλεγχο του αεροσκάφους και στη δυνατότητά του να ανταποκριθεί επιτυχώς σε μια έκτακτη διαδικασία ανάγκης. Επιπρόσθετα, η απώλεια ύπνου υποβιβάζει σημαντικά την απόδοση και σε διάφορες άλλες σχετικές λειτουργίες. Για παράδειγμα, μελέτες σε ιπτάμενο προσωπικό έχουν καταδείξει την αύξηση του χρόνου αντίδρασής τους, μειωμένη προσήλωση, έντονους πονοκεφάλους, συνεχόμενο χασμουρητό, γνωστική επιβράδυνση, προβλήματα μνήμης και προβλήματα στην επικέντρωση του στόχου λόγω έντονου βλεφαριδισμού των ματιών. Κάποια άλλα συμπτώματα λόγω έλλειψης ύπνου στο ιπτάμενο προσωπικό περιλαμβάνουν: μειωμένη κρίση και κριτική σκέψη, μη σωστή λήψη αποφάσεων στον αέρα, επικίνδυνη παράλειψη βασικών ενεργειών και κανονικών διαδικασιών, έλλειψη κινήτρου, συγκέντρωσης και απροσεξία η οποία μπορεί να αποβεί μοιραία, καθώς και μια γενικά κακή διάθεση που εκδηλώνεται με έντονο εκνευρισμό, δημιουργώντας έτσι προβλήματα στη συνεργασία των πληρωμάτων. Από όλα αυτά προκύπτουν δυσάρεστες καταστάσεις, αποδυνάμωση του επαγγελματισμού με άμεσο αντίκτυπο στην αυτοπεποίθηση και εμπιστοσύνη του Ιπταμένου στον εαυτό του αφού υποπίπτει σε ανεπίτρεπτα σφάλματα.

Μέτρα αντιμετώπισης.

Το φάρμακο για την αντιμετώπιση της απώλειας ύπνου είναι ο ίδιος ο ύπνος. Πρέπει μόνο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε να μπορέσει ο άνθρωπος, και στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Ιπτάμενος να μην χάσει τον ύπνο του. Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλοί λόγοι που κάποιος δεν κοιμάται αρκετά το βράδυ. Κάποιες ιατρικές διαταραχές είναι πολύ πιθανό να ευθύνονται γι’αυτό οπότε απαιτείται η συμβουλή ιατρού. Αϋπνίες μπορεί να δημιουργούνται και λόγω του επιπλέον ύπνου που πιθανόν έλαβε κάποιος το μεσημέρι, είτε λόγω του στρες που τον διακατέχει. Το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων που δεν κοιμούνται αρκετά, οφείλεται αποκλειστικά στους ίδιους. Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιοι αρνούνται να κοιμηθούν νωρίς είτε επειδή θέλουν να καθίσουν περισσότερη ώρα με την οικογένειά τους, είτε θέλουν να διασκεδάσουν, είτε θέλουν να παρακολουθήσουν τηλεόραση, είτε απλά θέλοντας να πετύχουν καλύτερη προετοιμασία της αυριανής εργασίας τους. Το σίγουρο είναι πάντως, πως η απώλεια ύπνου δεν αναπληρώνεται με τίποτα άλλο, παρά μόνο με ύπνο. Αν λοιπόν ο άνθρωπος παρουσιάζει υπνηλία τις επόμενες μέρες στην εργασία του, πρέπει να αλλάξει τις συνήθειες στον ύπνο του.

Συμπεράσματα

Από την ανάλυση που προηγήθηκε, καταλαβαίνουμε πόσο σημαντικό είναι κάποιος να κοιμάται αρκετές ώρες κάθε βράδυ, ώστε να μπορεί ο οργανισμός του να αναπληρώνει τη χαμένη ενέργεια για να ανταπεξέλθει με επιτυχία στις δυσκολίες της επόμενης μέρας. Ο Ιπτάμενος έχει ένα λόγο παραπάνω να κοιμάται σωστά λόγω της ιδιαιτερότητας, της επικινδυνότητας αλλά και της εγρήγορσης που απαιτεί το επάγγελμά του. Ψυχή και σώμα είναι ανάγκη να είναι ξεκούραστα και έτοιμα να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις υψηλές απαιτήσεις της πτήσης. Η κόπωση δεν πρέπει να εμφανίζεται μέσα στο πιλοτήριο και για αυτό είναι υπεύθυνος προσωπικά ο καθένας μας. Η ασφαλής πτήση και η ασφάλεια πτήσεων γενικότερα όσον αφορά την κόπωση εξασφαλίζεται αποκλειστικά από εμάς, με τον κατάλληλο και σωστό ύπνο.

Βιβλιογραφία

  1. http://www.human-factors.arc.nasa.gov

url: human factors.arc.nasa.gov/zteam/fcp/AMES1/AMES1.htm

  1. http://www.fringe.davesource.com

url: fringe.davesource.com/Fringe/Information/Fatigue_Countermeasures.html

  1. http://www.alertness-solutions.com

url: http://www.alertness solutions.com/Resources_Info/

Papers/naps.jsr.html

  1. comair-5191.com/Pilot%20Fatigue.pdf
  2. http://www.wikipedia.org
  3. http://www.flightsafety.org
  4. http://www.pilotfriend.com
  5. http://www.pilotfriend.com/aeromed/medical/fatigue1.htm
  6. nzno.org.nz/includes/download.aspx?ID=20548
  7. http://www.fs.fed.us/fire/training/fatigue/fatigue.ppt
  8. Μαρία Λίλα, «Η έλλειψη ύπνου ανοίγει την όρεξη», Τα Νέα, Σαββατοκύριακο 16-17 Φεβρουαρίου 2008 σ. 57.

Σημείωση ΑΑ

Το άρθρο το αντιγράψαμε από το περιοδικό Η ΠΤΗΣΗ του ΓΕΑ/ΔΑΠΕ τεύχος 191 Άνοιξη 2008

Τότε Ο Ανθσγός (Ι) Γεώργιος Λεγάκης υπηρετούσε στην 354 ΜΤΜ της 112 ΠΜ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • ΤΑ ΠΟΣΤΕΡ ΤΟΥ 2009.

    Δεκέμβριος 2009

    Νοέμβριος 2009

    FOD 2009_11

    Οκτώβριος 2009

    HUMAN FACTOR

    Σεπτέμβριος 2009

    DAZZLERS 1

    Αύγουστος 2009

    dynamic rollover poster greeka

    ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

    ΕΙΣΑΙ ΤΟΣΟ ΧΑΖΟΣ ΟΣΟ ΦΑΙΝΕΣΑΙ..!!!

    ΕΙΣΑΙ ΤΟΣΟ ΧΑΖΟΣ ΟΣΟ ΦΑΙΝΕΣΑΙ..!!!

    ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

    ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΑΕΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ

    ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΑΕΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ

    ΜΑΪΟΣ 2009

    ΚΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

    ΚΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

    ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2009

    Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΩΝ 12.

    Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΩΝ 12.

    ΜΑΡΤΙΟΣ 2009

    T/R+TREE = TROUBLE !

    T/R+TREE = TROUBLE !

    ΤΑ ΠΟΣΤΕΡ ΤΟΥ 2013.

    Ιανουάριος 2013

    Χωρίς τίτλο

    Hires εδώ

    Φεβρουάριος 2013

    ΠΟΣΤΕΡ ΦΕΒ 2013

    Hires εδώ

    Μάρτιος 2013

    Χωρίς τίτλο2

    Hires εδώ

    Απρίλιος 2013

    Χωρίς τίτλο

    Hires εδώ

    Μάϊος 2013

    ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΒΕΓΓΑΛΙΚΩΝ002

    Hires εδώ

    Ιούνιος 2013

    Χωρίς τίτλο

    Hires εδώ

    Ιούλιος 2013

    Χωρίς τίτλο2Hires εδώ

    Αύγουστος 2013

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Σεπτέμβριος 2013

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Οκτώβριος 2013

    cf87cf89cf81ceafcf82-cf84ceafcf84cebbcebf2Hires εδώ

    Νοέμβριος 2013

    Χωρίς τίτλο2Hires εδώ

    Δεκέμβριος 2013

    Χωρίς τίτλο1Hires εδώ

  • ΤΑ ΠΟΣΤΕΡ ΤΟΥ 2010.

    Δεκέμβριος 2010


    Νοέμβριος 2010


    Οκτώβριος 2010

    Σεπτέμβριος 2010

    Αύγουστος 2010

    Ιούλιος 2010

    Ιούνιος 2010


    Μάϊος 2010

    Απρίλιος 2010

    Μάρτιος 2010

    Φεβρουάριος 2010

    Ιανουάριος 2010


    ΤΑ ΠΟΣΤΕΡ ΤΟΥ 2014.

    Ιανουάριος 2014

    Poster_2014-01Hires εδώ

    Φεβρουάριος 2014

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Μάρτιος 2014

    Χωρίς τίτλο1Hires εδώ

    Απρίλιος 2014

    Χωρίς τίτλο3Hires εδώ

    Μάϊος 2014

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Ιούνιος 2014

    Hires εδώ

    Ιούλιος 2014

    Χωρίς τίτλο2Hires εδώ

    Αύγουστος 2014

    Hires εδώ

    Σεπτέμβριος 2014

    Hires εδώ

    Οκτώβριος 2014

    ΠΟΣΤΕΡ ΟΚΤ

    Hires εδώ

    Νοέμβριος 2014

    Hires εδώ

    Δεκέμβριος 2014

    Poster_2014-12

  • ΤΑ ΠΟΣΤΕΡ ΤΟΥ 2011.

    Δεκέμβριος 2011

    HiRes εδώ

    Νοέμβριος 2011

    HiRes εδώ

    Οκτώβριος 2011

    HiRes εδώ

    Σεπτέμβριος 2011

    HiRes εδώ

    Αύγουστος 2011

    HiRes εδώ

    Ιούλιος 2011

    HiRes εδώ

    Ιούνιος 2011

    HiRes εδώ

    Μάϊος 2011

    HiRes εδώ

    Απρίλιος 2011

    HiRes εδώ

    Μάρτιος 2011

    HiRes εδώ

    Φεβρουάριος 2011

    HiRes εδώ

    Ιανουάριος 2011

    HiRes εδώ

    ΤΑ ΠΟΣΤΕΡ ΤΟΥ 2015.

    Ιανουάριος 2015

    2015-1 ΠΟΣΤΕΡ1Hires εδώ

    Φεβρουάριος 2015

    2015-2 POSTERHires εδώ

    Μάρτιος 2015

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Απρίλιος 2015

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Μάϊος 2015

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Ιούνιος 2015

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Ιούλιος 2015

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Αύγουστος 2015

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Σεπτέμβριος 2015

    8415961Hires εδώ

    Νοέμβριος 2015

    Χωρίς τίτλοHires εδώ

    Δεκέμβριος 2015

    keep-calm-and-have-a-safe-flight-45Hires εδώ

  • ΤΑ ΠΟΣΤΕΡ ΤΟΥ 2012.

    Δεκέμβριος 2012

    Hires εδώ

    Νοέμβριος 2012

    Hires εδώ

    Οκτώβριος 2012

    Hires εδώ

    Σεπτέμβριος 2012

    Hires εδώ

    Αύγουστος 2012

    Hires εδώ

    Ιούλιος 2012

    Hires εδώ

    Ιούνιος 2012

    Hires εδώ

    Μάιος 2012

    Hires εδώ

    Απρίλιος 2012

    Hires εδώ

    Μάρτιος 2012

    Hires εδώ

    Φεβρουάριος 2012

    Hires εδώ

    Ιανουάριος 2012

    HiRes εδώ

Αρέσει σε %d bloggers: